De vliegende Stoorzender

De vliegende stoorzender

“Perforator, perforator, perforator”, als je een woord meerdere keren achter elkaar uitspreekt verliest het zijn betekenis, vervlakt het op een gegeven moment, merkt hij vervreemdend bij zichzelf op. Dan gooit hij de overblijfselen van geperforeerd papier de lucht in en kijkt met een naïeve blik van een spelende kind na, hoe deze neerdwarrelen. De toeschouwer weet hij mee doen dromen dat het sterren zijn. Rene van t’Hof die de hoofdrol van het variété artiest Wim Witteman vertolkt, weet magische momenten te creëren. Totdat een tv scherm het podium binnen rolt, waarop zijn tegenspeler wordt uitgezonden. Naast vervelend amateuristisch is deze helaas wel luid en duidelijk aanwezig; net als King Kong dreigt hij over anderen heen te lopen omdat hij blijkbaar niet anders kan.
Bernlefs nouvelle de “Vallende ster” vertelt het verhaal van een voormalige variété artiest Wim Witteman die zijn leven aan zich voorbij ziet trekken. In de regie van Mirjam Koen, heeft het Onafhankelijk Toneel het tot een fragmentarische montage voorstelling bewerkt, waarbij Gerrit Timmers het boek tot een script heeft bewerkt. De rol van Wim Witteman hebben ze aan de ervaren mime speler Rene van t’Hof overgelaten, bekend van o.a. Theatergroep Carver, tv programma’s zoals Jiskefet en zijn opvallende verschijningen in tientallen films en serie’s waaronder Flodder, Alles is Liefde en Ober.
Dat van t’Hof in 2007 juist voor deze rol de prestigieuze VSCD mimeprijs in de wacht heeft gesleept, is deels wel begrijpelijk, aangezien diens uitgekiende mimiek zoals altijd een genot is om naar te kijken. Alles is nieuw en elke beweging kost moeite, daarop berust zijn komiek Wat dat betreft valt deze mimespeler samen met het typetje van zijn personage: Wim Witteman was ooit een variété artiest met consequent zwijgzame nummers. Toch worden in “Vallende Ster” de kwaliteiten van Rene van t’Hof lang niet altijd goed ingezet waardoor hij niet mooi uit de verf kan komen. Misschien dat het genre literair theater hier botst met de beeldende mime, ondanks dat het een mooie tekst heeft? Wanneer er bijvoorbeeld herinneringen verteld worden, verschuift het aandacht van visuele puur fysieke spel toch naar hoe inlevend het verteld wordt. Daarbij bepaalt ook puur het stemkwaliteit van de uitvoerder het effect. Niet dat Rene een storende theater stem heeft, maar op den duur klinkt het toch doorgaans; te weinig expressief vlak om je als luisteraar te blijven boeien. Het evenaart lang niet de kracht waarmee van t’Hof normaal gesproken de toeschouwer volkomen naar zich toe weet te halen met zijn minimale stomme spel. Als hij in zijn rol van zijn typetje, minutenlang de kapotte knoop van zijn jas uit schaamte maar in zijn mond binnenhoudt.
Helaas worden ook deze sublieme momenten soms flink aangetast door het banale amateuristische tegenspel van de vormgever Gerrti Timmers. Sowieso lijken de touwtjes van deze solo voorstelling veel meer in diens handen te zijn dan de hoofdrolspeler. Niet alleen beweegt en schuift het decor om Van t’Hof heen en manipuleert en beïnvloed in grote mate zijn spel. Nog een dreigender monster is de televisie scherm die in en uit het beeld schuift, waarop Gerrit Timmers (live) te zien is. Hij stelt alle belangrijke personen uit het leven van Wim voor: moeder, vader, vrouw en collega. Personagewisselingen worden wel aangegeven door verschillende pruiken en hoedjes. Waarom is er dan weinig tot geen verandering hoorbaar in de irritante kinderachtige toon waarop Timmers Wim toespreekt? Een dialoog had nog deze trage, naar binnen toe gekeerde voorstelling voor dynamiek kunnen zorgen. Helaas is Gerrit Timmers op de video moeilijk anders te beleven dan een vervelende stoorzender.

Vallende ster, door het Onafhankelijk Toneel. Regie: Mirjam Koen. Bewerking en vormgeving: Gerrit Timmers.Spel: Rene van t’hof, Gerrit Timmers. Gezien op: 20 spetmber in Amsterdam, theater de Bellevue. Nog op tournee t/m 3 Oktober 2008.